تبلیغات
نبض قلم - آموزش وزن و عروض ۵
 
درباره وبلاگ



مدیر وبلاگ : مریم نوری دره چی
جستجو

آمار وبلاگ
  • کل بازدید :
  • بازدید امروز :
  • بازدید دیروز :
  • بازدید این ماه :
  • بازدید ماه قبل :
  • تعداد نویسندگان :
  • تعداد کل پست ها :
  • آخرین بازدید :
  • آخرین بروز رسانی :
نبض قلم




              بخش پنجم

     وزن عروضی در شعر فارسی

قاعده ی دوم - تقطیع:

تقطیع یعنی تجزیه ی شعر به هجاها و ارکان عروضی.

منظور از تقطیع هجایی و تقطیع ارکانی مشخص کردن هجاهای شعر اعم از کوتاه، بلند و کشیده، سپس جدا کردن هجاها و نوشتن شعر به خط عروضی و سرانجام مشخص کردن مرز دسته هجاهای تکرار شونده با  / است.

دقت کنید که به تعداد حرف های صدادار هجا وجود دارد. هجای کشیده را نیز به یک هجای بلند و یک هجای کوتاه تقسیم می کنیم
و پس از نوشتن علامت هجا ها در زیر مصرع می بینیم که علامتها دارای نظم خاصی هستند و تکرار شده اند

به این شعر دقت کنید
به دنبال محمل چنان زار گریم
به/ دن/با/ل/ مح/مل/ چ/نا/ زا/ر/ گر/یم
علامت هجاU ــ ــ U ــ ــ U ــ ــ U ــ ــ 
دقت کنید ن بعد از صدای بلند آ در"چنان" خوانده نمیشود
بادقت در این علامات متوجه میشیم که نظم خاصی در میان است اگر هجا ها را سه تا سه تا جدا کنیم به این نظم خواهیم رسید
ببینید U ــ ــ/ U ــ ــ/ U ــ ــ / U ــ ــ

گویی که نیشی دور از او در استخوانم می‌رود

گو/یی /که/ نی/شی/ دو/رَ/ زو /در/ اس/ت/خوا/نم /می‌/ر/ود

میشود ــ ــ U ــ ــ ــ U ــ ــ ــ U ــ ــ ــ U ــ
دقت کنید که "دور از او" همونطور که شنیده میشودتقطیع میشود= دورَزو

هجاهای مصراع شعر بالا را اگر سه تا سه تا از هم جدا کنید، خواهید دید که هیچ نظمی نخواهد داشت، ولی اگر چهار تا چهار تا جدا کنید می بینید که دارای نظم می شود، که از تکرار ــ ــ U ــ  تشکیل شده است
ببینید ــ ــ U ــ /ــ ــ U ــ/ ــ ــ U ــ /ــ ــ U ــ 
وقتی هجای شعری را به اجزای چهار تا چهار تا یا سه تا سه تا و یا غیره جدا کردیم به شکلی که نشان دهنده ی نظمی در آن ها باشد. ساده تر آن است که به جای آن که بگوییم وزن فلان شعر از دو هجای بلند و یک هجای کوتاه در چهار بار تکرار تشکیل شده است، نام ارکانی ان را بگوییم.
به عنوان مثال در شعر بالا که تقطیع کردیم و از چهار بار تکرار ــ ــ U ــ تشکیل گردید، به جای آن که بگوییم این شعر دارای دو هجای بلند در آغاز و یک هجای کوتاه و در پایان یک هجای بلند دیگر  است که چهار بار تکرار می شود، بگوییم از رکن "مستفعلن" است.

چون در صرف زبان عرب همه ی كلمات را با فعل می سنجد در عروض عربی و فارسی،هم وزن هجاهای جدا شده ی هر مصراع را(كه نمایانگرنظم وزن هستند) از فعل ساخته اند فی المثل فعولن U ــ ــ برای شعر اول و مستفعلن ــ ــ U ــ برای شعر دوم
 ارکان عروضی رکنهایی مشخص شده هستند که مهمترین آنها 19 تا هستند که در بخش بعدی به آن اشاره خواهیم کرد...

  




نوع مطلب : آموزش وزن و عروض، 
برچسب ها :
لینک های مرتبط : کانال اشعار مریم نوری در تلگرام،


پنجشنبه 19 فروردین 1395 :: نویسنده : مریم نوری دره چی
نظرات ()
 
لبخندناراحتچشمک
نیشخندبغلسوال
قلبخجالتزبان
ماچتعجبعصبانی
عینکشیطانگریه
خندهقهقههخداحافظ
سبزقهرهورا
دستگلتفکر